Na een reeks blogs, soms persoonlijk, waarin ik stap voor stap de weg van decentralisaties, samensturing en cocreatie heb gevolgd, wil ik dit keer eens de andere kant op gaan. Ik stel mezelf de vraag: hoe ziet de anti-decentale samenleving er uit?

Vandaag bewandel ik de route van de ultieme centraal gestuurde samenleving. De dictatuur. Daar waar de bosmierenkolonie het resultaat is van talloze individuele acties of burgerlijke initiatieven (bottom-up), zo is de ultieme centrale samenleving, een dictatuur (top-down), de creatie van een dictator.

Dictators kennen we uit de geschiedenis. Als je door hebt dat een dictator aan de macht is, is het eigenlijk al te laat. Daarom ook de angst voor populisme: de angst dat een potentieel dictator volgelingen krijgt. En zo, via democratische weg, uiteindelijk de macht weet te verkrijgen.

De dictator

De dictator gebruikt zijn persoonlijke kracht (charme, overtuigingskracht, macht, etc) om zo veel mogelijk mensen aan zich te onderwerpen.  Wat het doel is van de dictator? Onsterfelijk worden? De vraag is of we er ooit achter zullen komen, omdat deze leider zichzelf nooit echt zal laten zien. Er hangt een wolk van aanbidders omheen, volgelingen. Ze vielen voor de charmes van de leider en willen zo lang mogelijk genieten van de beschermende kracht die hier van uit gaat.

De creatie

De maatschappelijke bijdrage van een dictator is de creatie van een dictatuur. Door tegenstanders als zwak af te schilderen ontstaat het beeld dat de dictator -of diens creatie  ‘de dictatuur’- sterk is, goed is. Er wordt de  suggestie gewekt dat de gemaakte samenleving het hoogst haalbare doel is. En daarmee wordt de bescherming er van, desnoods met alle beschikbare middelen, ook verdedigbaar. Een sfeer waarin tenslotte alles is toegestaan, de normen en waarden vervagen, de spanning stijgt. Letterlijk, want de kloof tussen de goeden en de slechten zal zienderogen groeien.

De critici en de onderdrukten

Wie zich kritisch uitlaat over de creatie, moet het veld ruimen. Een aanval op de maatschappij is ook een aanval op de leider zelf. Er volgen vergeldingen, zichtbaar en onzichtbaar. Soms direct aangestuurd door de leider. Maar vaak spontaan, geïnitieerd door de volgelingen zelf. Volgelingen die, beschermd door de leider, zijn verworden tot diens wetteloze instrumenten met als doel de creatie en haar maker tegen elke prijs te beschermen.

Het kwaad

Het geheime wapen van de dictator is de spiegel. Het geluid van de criticus, of de geluiden uit een onderdrukte bevolkingsgroep wordt terug gespiegeld. Als de criticus of de onderdrukten maar vaak genoeg te horen krijgt dat hij of zij zelf de bron is van de onrust in de samenleving, verstomt het kritische geluid misschien. Er wordt met behulp de beeldvormingsmachine een negatief beeld gepresenteerd van critici en onderdrukten dat niet te weerleggen valt. Tenminste, het beeld is niet te weerleggen met feiten en fatsoen. De creatie en haar leider hebben namelijk altijd gelijk. Maar gelijktijdig is de creatie zelf wetteloos en overspannen. De kritische geluiden en onderdrukking ervan kunnen op elk moment ontaarden in een golf van razernij, een volkswoede of een afrekening. Er wordt, zo zal de leider verklaren, met geweld afgerekend met het kwaad.

De duivel

De dictator ontmaskerd, door de dictator zelf een spiegel voor te houden. Dit raakt niet alleen de leider, maar zal ook een golf van verontwaardiging teweeg brengen onder volgelingen en het systeem van hun creaties. Alleen de duivel is tot zoiets in staat, alleen de duivel kan de leider zo diep raken en de creatie zo beroeren, zo zal de leider laten blijken. Vanaf dit moment is het doel van de dictator niet meer om zo veel mogelijk mensen aan zich te onderwerpen. De dictator zal nu alle middelen in gaan zetten om dit ultieme kwaad te bestrijden. Hiermee verheft de leider zich tot ‘god’. De onsterfelijkheid van de leider is nu in gevaar. De duivelse persoon moet aan de leider worden onderworpen.

De anti-dictator

Daar waar de dictator eerst nog hele volkeren aan zich wilde onderwerpen (maatschappelijk doel), heeft de anti-dictator nog maar één doel voor ogen: het verslaan van de vermeende duivelse kracht (persoonlijk doel). Het gaat nu niet meer om mensen en de samenleving. Het draait alleen nog maar om de dictator en de angst voor het eigen spiegelbeeld.  De beeldvormingsmachine draait op volle toeren, de spanning stijgt en er kan ieder moment een krachtige ontlading volgen. De overspannen creatie, de inmiddels geoliede beeldvorming – en vergeldingsmachine richt de samengebalde energie op het punt van de minste weerstand: de secuur afgezonderde en weerloze duivelse persoon. Deze wordt nu zelf als dictator geframed en diens uitspraken worden als populisme weggezet. Dit boezemt angst in: een angstcultuur.

Cordon sanitaire

De door de leider aangewezen (lees geframde) ‘duivel’ hoeft zich niet eens bewust te zijn van wat er gaan de is. Immers, deze heeft het gevoel dat het hele systeem zich tegen hem of haar gekeerd heeft. En elke kritische roep om hulp zal worden uitgelegd als ‘paranoia’ en ‘krankzinnig’. De creatie van de leider, de beeldvormingsmachine, toont continue een duivels spiegelbeeld. De criticus zelf en uiteindelijk ook diens omgeving zal er in gaan geloven. De leider zal verklaren dat deze ‘krankzinnige en duivelse persoon’ maar het beste genegeerd kan worden. Zie hier de kracht van het cordon sanitaire: een roep om hulp leidt tot afzondering en vergeldingen. Een roepende in een zinderende woestijn. Uiteindelijk rest de ‘krankzinnige’ niets anders dan aanvaarden dat al het kwaad van hem of haar zelf afkomt. Het oorspronkelijke karakter is vermoord. En met een beetje push zal uiteindelijk ook het fysieke leven worden gelaten.

De leider zal verklaren dat het ultieme kwaad is overwonnen.

Welkom in de wereld van Control by Proxy.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *