Als je het landschap ziet als lagen van tijd, dan zijn monumenten de ankers die deze lagen bij elkaar houden. De puddingfabriek in Venlo is zo’n anker. Het oude gebouw in het historische centrum is afgelopen eeuwen heel wat keren verbouwd en aangepast. De familie Pasch nam de meest recente verbouwing voor haar rekening en kreeg hiervoor gisteren de Jules Kayser Monumentenprijs. Een andere plek die dit jaar in de schijnwerpers heeft gestaan is het Fort Sint Michiel. Voor de zomer nam de gemeenteraad het besluit dat dit fort behouden moet blijven en gemeentelijk monument wordt.

Zonder monumenten raken de tijdlagen los van elkaar en vervliegt de tijd. Met de tijd raken verhalen in de vergetelheid, verliezen bewoners en bezoekers de bijzondere verbinding met deze plek. Een monument kwam immers niet zomaar tot stand. Er is iets op die plek gebeurd waardoor ze er nog steeds is. Het is als het ware de ziel van de plek. Een ziel, de bezieling, die door de jaren heen door gebruikers en bezoekers aan de plek of aan het gebouw werd toegevoegd. Door de plek als monument te koesteren kan deze bezieling op toekomstige generaties worden overgedragen, door nieuwe gebruikers en bezoekers te inspireren en te verwonderen.

Soms helpt de natuur ons ook een handje mee om van een gebouw of plek zo’n tijd-anker te maken. De wortels van oude bomen houden als het ware de lagen van tijd in hun greep. Ze maken het mogelijk dat flora en fauna van tijd-laag naar tijd-laag mee getransporteerd wordt. Een plek waar de natuur kan ontsnappen aan de greep van de mensen. Eeuwenoude bomen en landschapselementen zijn een broeinest van vitaal en divers leven. Plekken die juist zonder de voortdurende aandacht en zorg door mensen vaak niet meer zouden bestaan. Groen erfgoed heeft net zo’n belangrijke ankerfunctie als gebouwd erfgoed en zou daarom ook op de zelfde manier gewaardeerd en beschermd moeten worden.

Helaas worden deze groene ankers in de stad vaak over het hoofd gezien of ondergewaardeerd. Een gebrek aan historische kennis of een verkeerde manier van onderhoud zorgen voor verval. Veel  eeuwenoude bomen zijn niet bekend, waardoor ze soms om de meest onbenullige redenen moeten wijken omdat er in de nieuwe tijd-laag geen plek meer voor ze is. Je zou je moeten afvragen hoe het kan dat ze er nog staat, hoe het mogelijk is dat de boom de overgang van tijd naar tijd doorstaan heeft. Is het een plek waar geliefden elkaar hebben leren kennen? Of is het een plek waar iemand een dierbare verloren heeft? Was het een boom waar je als kind in hebt gespeeld? Of waar een soldaat zich achter kon verschuilen in het heetst van de strijd?

Net zoals oude gebouwen verdienen oude bomen het om met zorg behandeld te worden. Het zijn ankers in een landschap van tijd, plekken om te gedenken en te vieren. Ze hebben een maatschappelijke waarde die niet in geld is uit te drukken. Ze verdienen evenveel respect als gebouwde monumenten.

Links

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *