Vorige week vond een inspiratiesessie over de toekomst van Nationaal Park de Maasduinen plaats. Mijn bijdrage was op persoonlijke titel en nodigde uit tot het wegnemen van de grenzen van het park, zowel in de fysieke planning als ‘tussen de oren’. Hiermee wordt een gestrand idee hopelijk weer wat leven in geblazen. Wat zou het mooi zijn als een stad in transitie en een park in transitie besluiten gezamenlijk voort te bouwen op dat wat hen verbindt: het natuurlijke landschap.

Zo goed bedoeld als dit idee een paar jaar geleden werd gelanceerd, zo stroef werd het door ‘het systeem van instituties’ ontvangen. Een burger kan zich toch niet zomaar bemoeien met regionale plannen? En al helemaal niet als dat indruist tegen het beleid? De energie waarmee het idee werd inbracht leverde een eveneens energieke terugslag op. Het enige wat ik daar op dit moment over kwijt wil is dat iedereen evenveel ruimte zou moeten krijgen om ideeën en visies aan te dragen, zonder dat daarover politieke verantwoording af moet worden gelegd. En die ruimte moet voor iedereen gelijk zijn, ongeacht gezondheid, opleidingsniveau, inkomen of wat dan ook. Kortom: inclusieve regionale planning.

De terugslag van het systeem is moeilijk om in woorden te beschrijven. Het is een werksfeer. Ik denk dat het de sfeer is die informateur Tjeenk Willink in zijn verslag over nieuw beleid beschrijft als ‘tussenlaag’. Een laag die -het spijt me om te moeten schrijven- beduidend invloedrijker is dan mensen die niet in het ‘standaardmodel’ passen. De terugslag van ‘het systeem’ plaatst je terug in een hokje. Soms voelt het alsof het systeem brult “FLEXMENS, GA TERUG IN JE HOK” en als je dan zegt dat dat niet fijn voelt, dan is het je eigen beleving waaraan wat schort: het waren immers eigen keuzes waardoor je in het verkeerde hokje zit, dat je een ‘bad attitude’ hebt. Best wel op de man gespeeld dus. Als dat maar vaak genoeg gebeurt zou je er bijna in gaan geloven dat je inhoudelijke plannen niet slagen omdat je gedrag niet goed is. Uit onderzoek blijkt gelukkig dat we dat we maar 28% van ons gedrag in eigen hand hebben. Dat betekent dat die andere 72% het ‘hokje’ of ‘standaardmodel’ is. Het is dus niet allemaal eigen schuld. Een schrale troost.

Het veranderen van die 72% is een gevecht tegen het systeem. Heel veel mensen voeren dat gevecht, uit onvrede, frustratie, bewust of onbewust. Mensen proberen te ontsnappen aan een hokje waar ze niet thuis horen en proberen het systeem te kantelen. Kantelen is niet een linkse of rechtse hippe hobby, maar een universele natuurlijke reactie op een vastgelopen systeem, bezield vanuit een overlevingsinstinct. Of, zoals je het ook zou kunnen zien: kantelen komt niet voort uit cultuur, maar is cultuur.

Ook mijn kanteling komt voort uit een overlevingsinstinct, vrij acuut. Kantelen van het ene naar het andere hokje en de afstand tussen de hokjes lijkt onoverbrugbaar groot. Een moeizaam proces waarbij het gaat om die 72%, om beeldvorming over het hokje waarin ik zit. En het beleid dat voor dat hokje geldt. En de ‘exclusiviteit’ van het hokje waar ik heen wil, grenzend aan die ongrijpbare tussenlaag. Opschudden door vanuit het ene hokje een helpende hand uit te reiken naar het andere hokje. Van toeschouwer naar deelnemer. Natuurlijk geeft het wrijving.

In het interview door Vince eind vorig jaar vroeg hij om tips voor andere stadmakers. Een echt antwoord moest ik schuldig blijven. Nu is dat iets makkelijker: in de vorm van een kleine test met vier vragen.

Flextest

Motto: past het hokje niet, dan flex je het toch gewoon?

  • Durf je te veranderen? [Ja/Nee]
  • Ben je bereid de terugslag van ‘het systeem’ te incasseren? [Ja/Nee]
  • Ga je taboes doorbreken? [Ja/Nee]
  • Door gaan en evalueren tot die kanteling plaatsvindt? [Ja/Nee]

Als alles met [ja] is …

wordt vervolgd.

Links:

 

One comment

  1. Mooie uiteenzetting van het systeem Arjan! Je schrijft:
    Durf je te veranderen? [Ja/Nee]
    Ben je bereid de terugslag van ‘het systeem’ te incasseren? [Ja/Nee]
    Ga je taboes doorbreken? [Ja/Nee]
    Door gaan en evalueren tot die kanteling plaatsvindt? [Ja/Nee]
    Als alles met [ja] is …

    Ik denk dat je daar nog iets bij mag zetten wat belangrijk is n.l.
    Heb je een groot doorzettingsvermogen? [Ja/Nee] 😀
    Het is nodig om een héle lange adem te hebben wil je überhaupt iéts bereiken. Dat is héél jammer want andermans ideeën accepteren is schijnbaar zó moeilijk. Ego en macht maken dat bijna onmogelijk.
    Groetjes Antoine

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *