Afgelopen vrijdag was ik mee op stadexpeditie in Breda. Mijn route, nummer vier, stond in het teken van mens en stad. We vertrokken vanaf broedplaats De Faam, de oude snoepfabriek. Van hieruit fietsten we naar het Atlasinitiatief, een zeewaardige residentie voor kunst en wetenschap. Na een kort verblijf ‘op zee’ reden we naar concept fiets-store Kamu. Hier kregen we presentaties te zien over 076 fietst en Breda Actief. Via de Blind Walls Gallery (foto’s) reden we naar Nol en Zo in de wijk Heuvel. De route eindigde in de regelarme zone.

Tijdens het fietsen van het Doctor Struyckenplein naar het Monseigneur Nolensplein in deze wijk raakte ik in gesprek over bomen. Het gesprek ging over het eigenaarschap van openbare bomen, deregulering van de kapvergunning en een interactieve bomenkaart. We waren het niet met elkaar eens. Ik vind dat de gemeente hoofdverantwoordelijk is voor de groene structuur in een stad (1). Maar mijn gesprekspartner deelde die mening niet. Want, zo stelde hij terecht, als gemeente moet je burgers niet iets opleggen wat ze niet willen. Dat is top-down. Als burgers geen bomen willen, dan moet je dat als gemeente respecteren.

Dit gesprek roept bij mij de vraag op wat nou eigenlijk de status van gemeentebomen is. Wie is verantwoordelijk voor de instandhouding van de groene structuren in de wijken? Als bottomupper wil ik deze belangrijke taak toch bij de gemeente neerleggen. Ik besef me dat dat inderdaad top-down is, maar zal uitleggen waarom:

Als gemeenteorganisatie schep je voorwaarden. Denk maar aan goede wegen, zodat het verkeer goed doorstroomt. Of er op toezien dat alle huizen zijn aangesloten op gas water en licht. Zonder overheid die er voor zorgt dat dit goed gebeurt wordt het een puinhoop in de stad. Huizen zouden verkrotten en wegen slibben dicht. Kortom: de gemeente draagt zorg voor een goed functionerende stad en leefbaarheid.

Afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat bomen niet een luxe zijn, maar essentieel zijn voor de leefbaarheid in de stad. Bomen zorgen voor een leuk staatbeeld, maar ze filteren bijvoorbeeld ook de lucht, dringen criminaliteit terug en verhogen leer en werkprestaties. Bomen zijn een voorwaarde voor een goed functionerende stad. En daarom moet je ze als gemeente niet overlaten aan de willekeurigheid (2) van een ‘bijzondere bomenlijst’ of zo iets. Door een fijnmazige dooradering van groen in bestemmings- of omgevingsplannen vast te leggen maak je groen toekomstbestendig. Behalve dat dat goed is voor de leefbaarheid, worden ook ecosysteemdiensten gefaciliteerd, biodiversiteit verhoogd en vitaal gemaakt. En met een goed natuurbeheer-beleid denk ik dat je stadsgroen zelfs winstgevend kunt maken, met biomassa. En denk ook eens wat je met al dat groen kunt doen op het gebied van educatie en participatie.

Groen verbindt. Met bomen heeft een stad goud in handen. Gemeenten, omarm die bomen.

De links nog een keer:

One comment

  1. Hoi Arjan,

    Waar het volgens mij om gaat is eigenaarschap. Wie voelt zich nu eigenaar van de openbare ruimte? En tot hoe ver strekt dit eigenaarschap zich dan? En wie gaat over deze vraag? Volgens mij in ieder geval ook de bewoners. Over het riool zal men eerder geneigd zijn dit bij de gemeente te laten (hoewel, tegenwoordig met regenwaterinfiltratie bovengronds).
    Bomen, daar vindt iedereen wel wat van.
    De kunst en uitdaging is om met elkaar processen in te gaan waarbij belangen op een juiste, democratische en op een inclusieve manier, afgewogen worden. De uitkomst is dan het resultaat van een goed proces en dus altijd goed! Dat dit ingewikkeld is en vraagt om goed nadenkwerk is ook duidelijk. En volgens mij moet een gemeente, lees gemeenteraad, wel degelijk iets vinden van zo’n proces en waar dit aan moet voldoen. Misschien ligt daar wel meer dan nu de rol van de Raad; zorgen voor goede processen en minder focus op de uitkomst. En dat is een zoektocht die in alle Nederlandse gemeenten plaatsvindt en zelfs ver buiten Nederland).

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *